السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
215
تفسير الميزان ( فارسي )
در قرآن كريم هم به اين اعتبار آياتى وارد شده مانند آيه « أَمْ تَسْأَلُهُمْ خَرْجاً فَخَراجُ رَبِّكَ خَيْرٌ ، وَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ » « 1 » . و نيز از شعيب حكايت فرموده كه به قوم خود گفت : « يا قَوْمِ أرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي ، وَرَزَقَنِي مِنْه رِزْقاً حَسَناً » « 2 » كه مراد وى از « رزق حسن » نبوت و علم بود ، و از اين قبيلاند آيات مربوطه ديگر . و آنچه از آيه شريفه : « إِنَّ اللَّه هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ » « 3 » بر مىآيد البته با در نظر گرفتن اينكه مقام آن ، مقام حصر است اين است كه اولا رزق به طور حقيقت جز به خدا منسوب نمىشود ، و هر جا به غير او نسبتش دهند از قبيل نسبت عمل خدا به غير خدا دادن است ، مانند آيه : « وَاللَّه خَيْرُ الرَّازِقِينَ » « 4 » كه از آن استفاده مىشود رازق بسيار است ، و خدا بهترين آنان است ، و نيز مانند آيه : « وَارْزُقُوهُمْ فِيها وَاكْسُوهُمْ » « 5 » همانطور كه مىبينيم ملك و عزت كه مخصوص ذات خدا است ، به غير خدا هم نسبت داده شده ، به اين اعتبار كه غير او هم به اذن و تمليك او ، ملك و عزت دارند . و ثانيا استفاده مىشود كه آنچه خلق در وجودشان از آن بهره مند مىشوند رزق ايشان و خدا رازق آن رزق است ، دليل بر اين معنا علاوه بر آيات بسيارى كه در باره رزق ، سخن گفته ، آيات زياد ديگرى است كه دلالت دارد بر اينكه خلق و امر و حكم و ملك ( به كسره ميم ) و مشيت و تدبير و خير همه خاص خداى عز و جل است . و ثالثا بر مىآيد كه آنچه انسان در راه حرام مورد بهره بردارى قرار مىدهد ، رزق خدا نيست ، و نبايد وسيله معصيت را به خدا نسبت داد ، براى اينكه خود خدا معاصى بندگان را به خود نسبت نداده ، و تشريع عمل زشت را از خود نفى نموده فرمود : « قُلْ إِنَّ اللَّه لا يَأْمُرُ بِالْفَحْشاءِ ، أتَقُولُونَ عَلَى اللَّه ما لا تَعْلَمُونَ » « 6 » .
--> ( 1 ) و مگر از ايشان مزد مىخواهى مزد پروردگارت بهتر است و او بهترين رازقين است ، ( سوره مؤمنون آيه 72 ) . ( 2 ) سوره هود آيه 88 . ( 3 ) سوره ذاريات آيه 58 . ( 4 ) و خدا بهترين رزق دهندگان است ( سوره جمعه آيه 11 ) . ( 5 ) سفيهان را از مالشان رزق دهيد و جامه بپوشانيد ( سوره نساء آيه 5 ) . ( 6 ) بگو خداى تعالى به عمل زشت امر نمىكند آيا عليه خدا سخنانى مىگوئيد كه دليل علمى بر آن نداريد . ( سوره اعراف آيه 28 ) .